China en voedselzekerheid
Kan China de voedselzekerheid van het land garanderen? Hoe zorgt de Chinese overheid ervoor dat er genoeg graan is voor meer dan 1 miljard mensen, terwijl slechts 11,6% van de grond in het land geschikt is voor landbouw? En wat is voedselzekerheid nu precies?
Voedselzekerheid
Als Chinezen elkaar zien, is het eerste wat ze elkaar vragen “Heb je al gegeten?” Genoeg oudere Chinezen herinneren zich dat er in het verleden niet altijd voldoende voedsel was voor iedereen en hebben mogelijk nog de hongersnood meegemaakt van eind jaren ’60 tijdens de Grote Sprong Voorwaarts, waarbij naar schatting 30-40 miljoen mensen stierven.
Xi Jinping haalt deze herinneringen terug met de uitspraak:
“我们这一代人或多或少都有吃不饱、饿肚子的记忆”。
Deze generatie heeft in mindere of meerdere mate herinneringen aan niet genoeg te eten hebben en honger lijden.
Hij benadrukt in zijn uitspraken ook het belang van nationale zelfvoorziening:
“中国人的饭碗任何时候都要牢牢端在自己手中，
我们的饭碗应该主要装中国粮.”
"De rijstkom van de Chinese bevolking moet te allen tijde stevig in eigen hand worden gehouden, en deze kom moet hoofdzakelijk gevuld zijn met Chinees voedsel."
Voedselzekerheid (粮食安全保障 liangshi anquan baozhang) houdt in dat de staat een effectieve nationale graanvoorziening garandeert, een absolute zekerheid van basisvoedsel. Denk daarbij ook aan een ondersteunende en regulerende overheidsrol bij de graancirculatie, d.w.z. het proces van aankoop, verkoop, transport, opslag, verwerking, import en export van het graan.
Strikte regelgeving moet zorgen voor een effectieve basiszelfvoorziening in graan, ook in tijden van rampen of noodsituaties zoals overstromingen, door o.a. te werken met graanreserves. De overheid beschermt de kwaliteit, kwantiteit en ecologie van de landbouwgrond (耕地数量质量生态三位一体 gengdi shuliang zhiliang shengtai sanwei yiti) en hanteert strenge regels voor het gebruik van landbouwgrond voor andere doeleinden dan graanverbouw.
De overheid biedt boeren ondersteuning met een minimumprijsbeleid en de Agricultural Development Bank China (中国农业发展银行）biedt hulp in de vorm van fiscale en financiële maatregelingen aan de landbouwsector. De belangrijkste overheidsinstanties die zich bezighouden met voedselzekerheid zijn het Ministry of Agriculture and Rural Affairs (中华人民共和国农业农村部), de National Food and Strategic Reserves Administration (国家粮食和物资储备局) en de National Development and Reform Commission (国家发展和改革委员会) .
Graangebied
In welke regio’s wordt in China graan verbouwd? De “industriële gordel voor nationale voedselzekerheid” (国家粮食安全产业带 guojia liangshi anquan chanye dai) omvat de drie belangrijkste kerngebieden waar graan wordt verbouwd.
Allereerst de Noordoostelijke Vlakte (东北平原dongbei pingyuan) met de provincies Heilongjiang, Jilin, Liaoning en het oosten van Binnen-Mongolië. Daarbij geldt de provincie Heilongjiang als dé graanschuur van het land. De landbouwgrond in het gebied bestaat uit zgn. chernozem (Chinees: 黑土 heitu), zeer vruchtbare, zwarte aarde rijk aan organisch materiaal en humus. Heilongjiang produceert 12% van de nationale totale hoeveelheid graan.
Verder de Huang-Huai-Hai Vlakte 黄淮海平原(ook: Noordelijke Chinese Vlakte) in de provincies Hebei, Shandong, Henan, Anhui, Jiangsu, Beijing en Tianjin, genoemd naar de drie rivieren in het gebied: Huanghe (Gele Rivier), Huaihe (Huai rivier) en de Haihe (Hai rivier).
En tot slot de midden- en benedenloop van de Yangtze rivier 长江中下游地区 changjiang zhongxiayou diqu) (zie Afbeelding 1).
Afbeelding 1. De industriële gordel voor nationale voedselzekerheid met de drie belangrijkste graanverbouwende regio’s in China. Bron: Baidu.
Deze 3 kerngebieden maken deel uit van een groter geheel, de “7 regio’s en 23 gordels”(七区二十三带), genoemd in het “Nationaal Plan voor Hoofdfunctiezones” (全国主体功能区规划) van 2011, een strategisch nationaal landbouwmodel met industriële zones/gordels voor 23 verschillende landbouwproducten. Behalve de drie kerngebieden gaat het om de Fen-Wei Vlakte (汾渭平原), het Hetao Irrigatiegebied (河套灌区), Zuid-China (华南) en de provincies Gansu (甘肃) en Xinjiang (新疆) (zie Afbeelding 2).
De gedachte achter deze indeling is een specialisatie in landbouwproducten per regio, waarbij elk gebied focust op kwalitatief hoogstaande graanproducten afhankelijk van de situatie per regio. De Noordoostelijke Vlakte en het Yangtze rivierbekken richten zich op rijst, de Noordelijke Vlakte op tarwe, mais en sojabonen, terwijl het Hetao Irrigatiebassin en Gansu en Xinjiang zich specialiseren in tarwe. De 23 gordels verwijst naar 23 verschillende landbouwproducten die worden verbouwd.
Afbeelding 2. Zeven regio’s en 23 gordels. Uit het 12e Vijfjarenplan. Bron: Chinaseed114.com
Nationale graanreserves
China Grain Reserves Group Ltd., beter bekend als Sinograin, is de staatsonderneming die verantwoordelijk is voor het beheer en de aan- en verkoop van de nationale graanreserves om voedselzekerheid te garanderen. Het bedrijf heeft tevens macro-verantwoordelijkheden op het gebied van graancirculatie (aankoop, verkoop, overdracht en opslag van graan, de rotatie van de graanreserves en de stabiliteit van de basisprijzen van graan.
Sinograin beheert door het gehele land 980 graandepots voor de opslag en rotatie van graan en zorgt voor een continue aanvoer van graan op de markt. Bij de graanopslag wordt een graanconditiebewakingssysteem gebruikt voor monitoren van temperatuurverschillen), mechanische ventilatie (regulering temperatuur en vochtigheid), circulerende fumigatie (doodt ongedierte in opgeslagen graan) en graankoeling (zie Afbeelding 3).
Afbeelding 3. Sinograin graansilo’s in Changsha. Bron: China Daily.
Nationaal voedselzekerheidbeleid
Het Vijftiende Vijfjarenplan (2026-2030) vermeldt als mijlpaal dat de nationale graanproductie de 700 miljoen ton heeft overschreden. Het Bureau voor Statistiek noemt voor 2025 een totale productie van ruim 714 miljoen ton en de Chinese overheid wil dit aantal opvoeren naar 725 miljoen ton met behulp van nieuwe technologieën. De verantwoordelijkheid om dit quotum te halen ligt gezamenlijk bij de centrale overheid en provinciale en lokale overheden.
Minimumprijsbeleid
Voor de verkoop van graan door de boeren hanteert de overheid een minimumprijsbeleid, een garantie voor boeren dat hun oogst niet onder een bepaalde prijs zal worden verkocht. Mocht de marktprijs van graan onder de minimumprijs zakken, dan kopen overheidsbedrijven zoals Sinograin het graan tegen de minimumprijs en slaan het op als nationale reservevoorraad. In 2026 was de minimumprijs voor vroege indica-rijst RMB 128 per 50 kilogram, late indica-rijst RMB 129 per 50 kilogram en japonica-rijst RMB 131 per 50 kilogram. De overheid hoopt dat met dit ondersteunende beleid boeren positief staan tegenover het verbouwen van graan.
De rode lijn (耕地红线 gengdi hongxian)
Om voedselzekerheid te kunnen garanderen, beschermt de Chinese overheid de totale hoeveelheid nationale landbouwgrond streng en heeft een ondergrens (de zgn. rode lijn van permanente basisbescherming van landbouwgrond 基本农田保护红线) vastgesteld van minimaal 102,7 miljoen hectare voor het gehele land. Dit is vastgelegd in de "Hoofdlijnen van het nationale ruimtelijke ordeningsplan (2021–2035)" (全国国土空间规划纲要(2021-2035年) quanguo guotu kongjian guihua gangyao, online niet beschikbaar).
Basislandbouwgrond
De “Beheermaatregelen voor de permanente rode lijn voor de bescherming van basislandbouwgrond” (永久基本农田保护红线管理办法) van 1 september 2025 versterken het beheer van de percelen die aangewezen zijn als basislandbouwgrond. De bestemming van deze grond mag niet zomaar veranderd worden door er bijvoorbeeld een meer, een groene zone of vuilnisstortplaats van te maken.
Provincies moeten ook reservegebieden afbakenen, waarbij grond die redelijk vlak is en in de buurt van water en van hoge kwaliteit is, de voorkeur heeft. Sommige permanente basislandbouwgrond moet een upgrade krijgen naar hoogwaardige landbouwgrond, o.a. door middel van irrigatie, drainage en windsingels. De overheid op districtsniveau heeft de verantwoordelijkheid om de kwaliteit van de grond te monitoren, in kaart te brengen en te registreren in een database.
Database en informatieplatform
De kadastrale registratie van alle percelen wordt bijgehouden in de “Nationale Database voor Contractuele Beheerrechten op Plattelandsgrond” (全国农村土地承包经营权确权登记数据库) van het Ministerie van Landbouw.
Voor het publiek is er het “Informatieplatform voor Permanente Basislandbouwgrond” (永久基本农田查询平台) van het Ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen, waarin men kan checken of een bepaald perceel onder permanente basislandbouwgrond valt.
De Chinese overheid is momenteel bezig met nieuwe wetgeving op het gebied van de bescherming van basislandbouwgrond.
Slimme landbouw
Het gebruik van geavanceerde technologie speelt een belangrijke rol in het verhogen van de efficiëntie van de nationale graanproductie. Het 'Nationale Slimme Landbouw Actieplan 2024-2028' (全国智慧农业行动计划 (2024-2028年) quanguo zhihui nongye xingdong jihua) van oktober 2024 vermeldt o.a. het bouwen van een nationaal big-data platform voor de landbouw (国家农业农村大数据平台 guojia nongye nongcun dashuju pingtai) en het ontwikkelen van een platform/bibliotheek met basisalgoritmen voor slimme landbouw, dat eind 2026 klaar zal zijn. Ook promoot de overheid de digitalisering van de agrarische sector met de ontwikkeling van bigdata-analysecentra en een nationaal toezichtplatform.
Voor een samenvatting van het Actieplan, lees dit bericht van het Nederlandse Ministerie van Landbouw en de link naar het voorafgaande beleidsdocument “Guidelines on Vigorously Developing Smart Agriculture” waarnaar verwezen wordt in het artikel.
Ook wil de overheid slimme boerderijen (智慧农场zhihui nongchang) opzetten, waarbij geavanceerde technologieën worden ingezet voor “milieumonitoring en -controle, nauwkeurig beheer van water, meststoffen en bestrijdingsmiddelen, intelligente gewasbescherming, onbemande inspectie en transport, en intelligente landbouwmachines om intelligente, precieze en efficiënte productieprocessen te realiseren” (taak 5 in het Actieplan).
Slimme landbouw (智慧农业 zhihui nongye) met geavanceerde intelligente technologie en digitalisering in combinatie met landbouwmechanisatie moet zorgen voor een hogere opbrengst per hectare. Met sensoren en satellieten worden data verzameld in een informatieplatform en geanalyseerd om informatie-gestuurd databeheer mogelijk te maken. AI kan waarschuwen voor mogelijke ziekten en adviseren over zaaien, irrigatie en oogsten, terwijl geautomatiseerde tractoren en oogstrobots efficiënt op het land werken bij het planten en oogsten van het graan.
In Heilongjiang worden op staatsboerderijen zoals Heilongjiang State Farms, waar 113 boerderijen onder vallen, en Heilongjiang Agriculture Co.Ltd. (beter bekend als Beidahuang), drones, vliegtuigjes en Internet of Things gebruikt (zie Afbeeldingen 4a en 4b).
Afbeeldingen 4a en 4b. Gebruik van moderne technologie op Beidahuang boerderijen.
Bron: Beidahuang.
Een ander voorbeeld is de Fuxi Farm in Beijing, waar sinds begin 2025 een slimme landbouw-pilotproject wordt uitgevoerd met intelligente tractoren die 24/7 kunnen worden ingezet en geavanceerde technologie voor meer efficiëntie en minder menselijke mankracht (zie Afbeelding 5).
Afbeelding 5. Intelligente tractoren op de Fuxi Farm. Bron: People's Govt of Beijing Municipality.
Garantie voedselzekerheid
De FAO stelt dat 400 kg aan graanbezit per persoon per jaar voldoet aan voedselzekerheid, wat voor China zou neerkomen op 560 miljoen ton graan. De daadwerkelijke consumptie in 2025 lag echter veel lager, op 275 miljoen ton, aangezien door de stijgende welvaart het eetpatroon meer gevarieerd is geworden en Chinezen minder rijst zijn gaan eten en meer vlees, vis en groenten.
China produceerde in 2025 715 miljoen ton graan en zat daarmee dus ruim boven deze internationale veiligheidsgrens, maar moest toch 140 miljoen ton graan importeren. Graan wordt niet alleen voor menselijke consumptie gebruikt, maar ook voor veevoeder en industrieel gebruik. Verder houdt de staat ruime graanreserves aan (exacte hoeveelheid is staatsgeheim, schattingen liggen rond 170-200 miljoen ton). Er was derhalve in 2025 op jaarbasis ongeveer 850 miljoen ton graan nodig is om aan alle behoeften te voldoen.
Conclusie
Met slechts 11,6% vruchtbare grond dwingt de overheid voedselzekerheid af met strikte wetgeving, slimme algoritmen en gegarandeerde minimumprijzen.
Hoewel hightech landbouw de productie richting 2030 naar recordhoogte moet stuwen, blijft de realiteit complex: China's honger naar import verdwijnt niet zomaar.
De komende jaren zal blijken of Xi Jinpings technologische revolutie op het platteland genoeg is om de nationale voedselzekerheid écht te verzilveren.