China en Armoedebestrijding
“China’s experience has proven that only when a country mobilizes all sectors of society to unite with common purpose and act in unison,
can poverty be finally defeated”.
Uit: White Paper 2021, Staatsraad.
China kent een lange geschiedenis van armoedebestrijding, waarbij de aanpak recentelijk van macroniveau (regio’s, counties) geleidelijk aan naar microniveau (individuele huishoudens) is verschoven.
De regionale verschillen in levensstandaard en inkomen binnen het land zijn groot. De centrale en westelijke provincies, waar veel etnische minderheden wonen in onherbergzame gebieden met onderontwikkelde infrastructuur, zijn beduidend armer dan het rijke, ontwikkelde oosten van China. Uit een uitspraak van Deng Xiaoping uit 1988 blijkt dat de Chinese overheid eerst de kustgebieden versneld wilde ontwikkelen, waarna het binnenland een inhaalslag moest gaan maken met behulp van de kustprovincies (White Paper, 2021, Staatsraad, blz. 5).
Oorzaken armoede
Armoede op het Chinese platteland kent verschillende oorzaken, welke economisch, sociaal, historisch en/of geografisch van aard kunnen zijn.
Een chronische ziekte (of handicap), een laag opleidingsniveau zonder professionele vaardigheden, historische armoede in de familie gedurende meerdere generaties en het leven in onherbergzame gebieden ver van de bewoonde wereld zonder basisvoorzieningen zoals schoon drinkwater of verharde wegen zijn belangrijke factoren waardoor huishoudens in armoede leven.
Chronologisch overzicht armoedebestrijding
Hieronder volgt een beknopt chronologisch overzicht van de verschillende overheidsinitiatieven die ondernomen zijn sinds 1978 om de (absolute) armoede te bestrijden en de levensstandaard in achtergebleven armoedige gebieden te verbeteren (zie Afbeelding 1).
Afbeelding 1. Rechterfoto (2012): kinderen uit het dorp Nongding in de provincie Guangxi gaan naar school. Linkerfoto (2017): betonnen weg aangelegd naar school. Bron: People’s Pictorial
Landbouwhervormingen (1978-1985)
Na de Culturele Revolutie (1966-1976) en het overlijden van Mao Zedong (1976) voerde Deng Xiaoping het Huishoudcontractsysteem (家庭联产承包责任制, zie Afbeelding 2) in, waarbij boeren alles wat ze produceerden boven het door de staat vastgestelde quotum zelf mochten verkopen. Dit was voorheen niet mogelijk onder het collectieve landbouwsysteem, waarbij de opbrengst onder de commune-leden gelijkelijk werd verdeeld, ongeacht de individuele inzet.
Deze landbouwhervorming zorgde ervoor dat de landbouwproductie sterk steeg en het aantal arme huishoudens daalde van 250 miljoen in 1978 (30% van de plattelandsbevolking) naar 125 miljoen in 1985 (15% van de plattelandsbevolking).
De regering verleende sociale bijstand aan arme huishoudens door het doneren van voedsel, kleding en goederen.
Afbeelding 2. 1981, Huishoudcontractsysteem. "Uitgestrekte open velden,
veelbelovende vooruitzichten". Provincie Hunan. Bron: Huasheng Online
Ontwikkelingsgerichte armoedebestrijding
(1986-1994)
In 1986 ging de campagne Ontwikkelingsgerichte Armoedebestrijding (开发式扶贫 kaifa shi fupin) van start. De nationale Leading Group for Economic Development in Poor Areas under the State Council ( 国务院贫困地区经济开发领导小组) werd opgericht en was verantwoordelijk voor dit nieuwe armoedebestrijdingsbeleid dat zich richtte op zelfredzaamheid van de bijna 600 armoedige counties (县) die werden geselecteerd. Daarbij werd een armoedegrens gehanteerd van een netto-inkomen per hoofd van de bevolking van 206 yuan per jaar.
Er werden fondsen beschikbaar gesteld voor het opzetten van lokale industrieën en banen gecreëerd in grote publieke werkgelegenheidsprojecten (以工代赈 yi gong dai zhen, werk voor hulp) voor de aanleg van wegen, irrigatiesystemen en drinkwatervoorzieningen en het ontginnen van landbouwgrond in de betreffende gebieden (casus uit de provincie Sichuan: openen gele theewinkels).
In 1994 was het netto-inkomen in de counties verdubbeld en het aantal arme huishoudens verminderd tot 80 miljoen (8,7% van de totale plattelandsbevolking volgens officiële overheidscijfers).
Armoedebestrijdingsplan 87 (1994-2000)
In 1994 werd de volgende nationale campagne gelanceerd, het Armoedebestrijdingsplan 87 (八七扶贫攻坚计划 ba qi fupin gongjian jihua). Het getal 8 staat voor 80 miljoen arme huishoudens en het getal 7 refereert naar 7 jaar. Dit plan had als doel om eind 2000 in de basisbehoeften (voedsel en kleding) van 80 miljoen arme plattelandshuishoudens in het hele land te voorzien. Hoewel dit streven niet werd gehaald, werd er vooruitgang geboekt in de daling van de plattelandsarmoede naar ongeveer 32 miljoen mensen (3,5% van de totale plattelandsbevolking). Door inflatie werd de armoedegrens bijgesteld in 2000 naar 625 yuan per jaar.
Outline of China's Rural Poverty Alleviation and Development (2001-2010)
Met de Outline of China's Rural Poverty Alleviation and Development (中国农村扶贫开发纲要 (2001-2010年)) verschoof de focus van de hulpverlening van county-niveau naar dorpsniveau. Er werden 148.000 arme dorpen aangewezen voor gerichte steun (整村推进, zhengcun tuijin, dorpsbrede ontwikkeling).
Het werk om te voorzien in de basisbehoeften van voedsel en kleding aan arme huishoudens werd voortgezet. Verder werden er wegen aangelegd en er kwamen voorzieningen voor schoon drinkwater, elektriciteit, telefoon, radio en televisie.
Het verhogen van het onderwijsniveau en vrijwillige herhuisvesting waren aandachtspunten, evenals de industrialisatie van de landbouw en begeleide arbeidsmigratie naar het oosten van het land. Met grotere financiële overheidsondersteuning en microkredieten konden landbouwprojecten worden uitgevoerd.
Het “Nieuwe Coöperatieve Medische Behandelingensysteem voor het Platteland” (新型农村合作医疗) was een basiszorgverzekering (zie Afbeelding 3) waar in 2010 93,3% van de bevolking in de arme counties toegang toe had.
Afbeelding 3. De patiëntenpas van de nieuwe basiszorgverzekering.
Bron:Baidu.
Ook werd er een sociaal vangnet geïntroduceerd, het “Garantiesysteem voor een Minimale Levensstandaard op het Platteland” (农村最低生活保障制度), afgekort Dibao, waarbij de staat het inkomen aanvult zodra dit onder de armoedegrens komt.
Volgens officiële cijfers was in 2010 de plattelandsarmoede gedaald naar 27 miljoen plattelandsbewoners (2,8% van de totale plattelandsbevolking). Door het verhogen van de armoedegrens naar RMB 2.300 in 2010 werd het aantal personen dat in armoede leefde echter bijgesteld naar 122 miljoen.
Outline of China's Rural Poverty Alleviation and Development (2011-2020)
Dit tweede Tienjarenplan (中国农村扶贫开发纲要 (2011-2020年)) moest bijdragen aan één van de beloftes die de CCP aan de Chinese bevolking had gedaan: een gematigd welvarende maatschappij in 2020.
Het was in eerste instantie een voortzetting van het vorige Tienjarenplan, waarbij nu ook (staats)bedrijven (zie het initiatief van Alibaba), politie, leger en de oostelijke provincies werden opgeroepen hun steentje bij te dragen. Echter, toen Xi Jinping in 2012 aan de macht kwam, introduceerde hij een nieuwe aanpak, de Targeted Poverty Alleviation (TPA, 精准扶贫 jingzhun fupin, 2013-2020), waarbij de focus verschoof van de dorpen naar individuele huishoudens.
Targeted Poverty Alleviation (TPA) (2013-2020)
In de TPA-aanpak werden overheidsambtenaren verantwoordelijk voor en gekoppeld aan meerdere individuele arme huishoudens in het zgn."pairing-up" support system (定点帮扶 dingdian bangfu). Indien de ambtenaar “zijn” huishoudens niet boven de armoedegrens kon krijgen, zou dat zijn carrière negatief beïnvloeden.
In een centrale database (建档立卡 jiandang lika, letterlijk “dossier aanleggen en kaart toewijzen”) moesten de vorderingen per huishouden worden bijgehouden en gemonitord. Elk huishouden kreeg een Armoedebestrijdingshandboek (扶贫手册 fupin shouce, zie Afbeelding 4) met de contactgegevens van hun ambtenaar, het plan van aanpak en de vorderingen die waren gemaakt.
Afbeelding 4. Xi Jinping bekijkt het Armoedebestrijdingshandboek van een familie in de
provincie Qinghai. Bron: cpcnews.cn
Aan de voordeur van het huishouden kwam een informatiekaart te hangen met gegevens over de familie en de contactgegevens van de verantwoordelijke ambtenaar (zie Afbeelding 5).
Afbeelding 5. Gerichte Armoedebestrijding Informatiekaart op voordeur
van huishouden in provincie Guizhou. Bron: Sohu.com.
Ook werden er in het dorp openbare lijsten opgehangen van de huishoudens die in aanmerking kwamen voor hulp, om vriendjespolitiek en corruptie te voorkomen en te zorgen dat iedereen die recht had op steun die ook zou krijgen.
De aanpak richtte zich op precieze identificatie van de huishoudens die in aanmerking kwamen voor steun, precieze ondersteuning op basis van de situatie en behoeften van het individuele huishouden en precies management bij de toekenning van fondsen en het monitoren van de voortgang.
Het resultaat van de TPA-aanpak? In totaal 70 miljoen mensen werden uit de absolute armoede getrokken, wat het landelijk percentage van plattelandshuishoudens in armoede op 0,6% bracht.
Op een bijeenkomst in 2021 om de successen te vieren van de TPA, werd bekend gemaakt dat absolute armoede was uitgebannen in China. Daarmee vervulde China in 2020 het eerste van de 17 Sustainable Development Goals (SDGs) van de Verenigde Naties: het uitbannen van extreme armoede voor 2030.
Volgens een White Paper van de Staatsraad uit 2021 (blz. 51, Box 12), investeerde China RMB 1,6 biljoen (het equivalent van ruim 213 miljard euro) in armoedebestrijding.
Plattelandsvernieuwing (2021-2026)
Vanaf 2021 ligt de focus meer op consolidatie, het voortzetten van de ondersteuning en monitoren dat mensen niet terugvallen in absolute armoede.
Met de nieuwe Plattelandsvernieuwingscampagne 乡村振兴 (xiangcun zhenxing) wil de overheid de algehele levensstandaard van het platteland verhogen door de verdere ontwikkeling van lokale industrieën (e-commerce), infrastructuur en landbouwmodernisering.
Het Strategic Plan for Rural Revitalization (2018-2022) (国家乡村振兴战略规划(2018－2022年) zet de doelen uiteen voor 2022:
-
verbeterde nationale voedselzekerheid;
-
ontwikkeling groene landbouw;
-
stijging plattelandsinkomens;
-
betere basisvoorzieningen.
De verwachting is dat rond 2035 de modernisering van de landbouw en het platteland voltooid zullen zijn.
Afbeelding 6. Hoge bergen en diepe ravijnen zijn omgetoverd tot gladde wegen in de provincie Hubei, die vijf steden en drie dorpen verbinden. Regionaal toerisme wordt ingezet om het inkomen van de boeren te verhogen. Bron: SDNew.com.cn.
Algemene aanpak armoedebestrijding
In de strijd tegen extreme armoede werd een geïntegreerde en gefaseerde aanpak gebruikt voor het verhogen van de levensstandaard en inkomens van huishoudens die in armoede leven boven de armoedegrens. Hier zijn op nationaal niveau meerdere Ministeries en de Staatsraad bij betrokken geweest en lokale overheden op lagere administratieve niveaus.
Voor het verbeteren van de levensomstandigheden van de arme huishoudens werd een combinatie van verschillende initiatieven ingezet, afhankelijk van de lokale omstandigheden.
Infrastructuur
-
Bouw van verharde wegen om platteland te verbinden met snelwegennetwerk;
-
Waterbeheer voor veilig drinkwater;
-
Elektriciteitsvoorziening aanleggen/uitbreiden;
-
Voorzieningen voor toegang tot internet, televisie, radio en telefoon ontwikkelen.
Publieke dienstverlening
-
Voedselzekerheid verbeteren;
-
Begeleiding naar werk;
-
Vervallen huizen renoveren;
-
Verhuizen van mensen uit onherbergzame gebieden naar nieuwe huizen met voorzieningen en werkgelegenheid;
-
Sociale zekerheidsprogramma’s voor arbeidsongeschikten;
-
Culturele en sport projecten opzetten.
Beleid
-
Meer geld voor armoedebestrijding op centraal en provinciaal niveau;
-
Training lokaal personeel;
-
Vrijwilligers en sociaal werkers inzetten;
-
Industriële investeringsfondsen opzetten.
Lokale industrie
-
Bevorderen van traditionele ambachten en lokale industrie;
-
E-business ontwikkelen;
-
Plattelandstoerisme opzetten;
Onderwijs
-
Plattelandsscholen opknappen;
-
Aanvullende training voor leerkrachten op platteland;
-
Voedingsverbeteringsproject voor schoolgaande leerlingen en financiële ondersteuning;
-
Fondsen voor toegang tot beroepsonderwijs als leerlingen niet naar hoger onderwijs gaan.
-
Afstandsonderwijs aanbieden.
Medische voorzieningen
-
Medische basiszorg verbeteren;
-
Medische zorgverzekering om medische lasten te verlagen;
-
Lokale gezondheidscentra bouwen of renoveren.
Nadelen van de Chinese aanpak
Te lage armoedegrens
Kritiek op de Chinese aanpak van armoedebestrijding is vooral gericht op de toepassing van een te lage armoedegrens. Het dagblad Trouw zegt daarover:
"De wereldwijde grens van 1,90 dollar per dag is gebaseerd op de inkomens in vijftien arme landen. Met de op een na grootste economie ter wereld hoort China daar niet bij".
Met het hanteren van een hogere armoedegrens, zou het aantal huishoudens dat onder de armoedegrens leeft in China, naar boven moeten worden bijgesteld.
Gedwongen verhuizingen
Uit onderzoek blijkt dat het verhuizen van mensen niet altijd op vrijwillige basis plaatsvond. Veel mensen wilden niet verhuizen, omdat ze dicht bij de landbouwgrond of hun vee wilden blijven wonen en de kosten van het nieuwe huis te hoog waren. Ook keerden mensen terug naar hun dorp, omdat ze geen werk konden vinden in de stad, ze ver weg van hun sociale netwerk waren en de kosten van onderhoud op de nieuwe locatie te hoog bleken te zijn. De druk van bovenaf op de lokale ambtenaar om aan de overheidsdoelen te voldoen, kon leiden tot het uitoefenen van dwang op de huishoudens die niet wilden verhuizen.
Digitale armoedebestrijding
Ook blijken overheidsambtenaren resultaten op papier te hebben vervalst (數字脫貧, shuzi tuopin, digitale armoedebestrijding) wanneer ze hun doelstellingen met de aan hen toegekende huishoudens niet konden halen.
Corruptie
Tot slot heeft onderzoek door de Central Commission for Discipline Inspection (CCDI, 中国共产党中央纪律检查委员会) aangetoond dat er veel gevallen waren van misbruik en corruptie met overheidsfondsen bedoeld voor arme huishoudens door overheidsambtenaren.
Armoedebestrijdingsfondsen werden bijvoorbeeld voor persoonlijke uitgaven gebruikt, subsidies voor de renovatie van vervallen huizen werden verduisterd of er werden steekpenningen aangenomen van de projectaannemer.
Internationale samenwerking
China deelt haar ervaringen op het gebied van armoedebestrijding met internationale partijen op forums en conferenties en via trainingen en onderzoek.
Het International Poverty Reduction Center China (IPRCC, 中国国际减贫中心 zhongguo guoji jianpin zhongxin) valt onder het Ministerie van Landbouw en Plattelandszaken en is in 2005 opgericht ism het United Nations Development Programme (UNDP) en de World Bank.
Het IPRCC doet onderzoek naar (inter)nationale armoedebestrijding en verzorgt trainingen aan overheidspersoneel en armoedebestrijdingsmedewerkers en voert projecten uit in het kader van Zuid-Zuid samenwerking.
Het Centrum heeft samenwerkingsverbanden met Chinese topuniversiteiten, ASEAN en verschillende landen in Afrika en oost-Azië.
Voor een overzicht van IPRCC’s recente activiteiten, zie het Jaarrapport 2024.