MAKING CHINA GREAT AGAIN
Hoe de geschiedenis China’s huidige politiek beïnvloedt
“Bestudeer het verleden als je de toekomst wilt voorspellen”
(Confucius)
Waarom is China zo vastberaden omtrent haar aanspraak op verschillende eilandgroepen in de Zuid-Chinese Zee? Waarom claimt het Taiwan? Waarom is het bezig met de versnelde opbouw van haar marine en leger? Als je de Chinese politiek wilt begrijpen, dien je ook enige kennis te hebben van haar geschiedenis. Dan wordt veel in het juiste (historische) perspectief geplaatst.
China’s politieke denken leunt op verschillende kernbegrippen, die vaak herhaald worden in officiële overheidspublicaties: nationale soevereiniteit, interne aangelegenheid, territoriale integriteit, onafhankelijk en zelfvoorzienend, maar ook patriottistische begrippen als “de grote heropleving van de Chinese natie” en “het wegwassen van 100 jaar vernedering” en “de Chinese Droom” komen regelmatig langs in de speeches van Xi Jinping. Waarom zijn deze begrippen zo belangrijk voor China? Dat ligt allemaal in het verleden, letterlijk.
Chinese Droom 中国梦
Het boek The Chinese dream of the great rejuvenation of the Chinese nation is een verzameling speeches van Xi Jinping die het concept van de Chinese droom uitleggen (download). De Chinese Droom (zie Afbeelding 1) is verbonden met het concept van de grote heropleving van de Chinese natie. (中华民族伟大复兴 zhonghua minzu weida fuxing). Dit houdt in dat China een sterk en welvarend land moet worden met een sterk leger en een sterke marine voor de verdediging van het land en het waarborgen van de nationale soevereiniteit en veiligheid.
“Naar mijn mening is de grote heropleving van de Chinese natie de grootste droom van het land in de moderne tijd.”
Uit: speech Xi Jinping, 29 november 2012.
Afbeelding 1. De Chinese Droom. Bron: ChinaDaily.
Met het 100-jarig bestaan van de Chinese Communistische Partij (CCP) in 2021 zou er een ‘redelijk welvarende maatschappij’ (小康社 会 xiaokang shehui) moeten zijn bereikt, terwijl bij het 100-jarige jubileum van de Volksrepubliek China in 2049 China een ‘moderne socialistische staat moet zijn geworden die welvarend, sterk, democratisch, cultureel geavanceerd en harmonieus is’. Dit zijn de twee 100-jaren doelen, een belofte van de partij aan het volk.
“Om deze grote heropleving te bereiken, moeten we ervoor zorgen dat de doelstellingen van het verrijken van het land en het versterken van het leger hand in hand gaan, en moeten we streven naar de opbouw van een solide nationale defensie en een machtig leger.”
De CCP ontleent haar bestaansrecht deels aan deze Chinese Droom. De partij stelt dat zij heeft waargemaakt dat China een stuk welvarender is geworden door de snelle economische ontwikkeling van het land en dat de enige weg naar welvaart het socialisme met Chinese karakteristieken (中国特色社会主义 zhongguo tese shehui zhuyi) is onder leiding van de CCP.
“De langdurige praktijk van de Partij en het land heeft onomstotelijk aangetoond dat alleen het socialisme China kan redden en dat alleen het socialisme met Chinese kenmerken China tot ontwikkeling kan brengen.”
Socialisme met Chinese kenmerken
Deze ideologie combineert een socialistische markteconomie en grote staatsbedrijven met een één-partij stelsel onder leiding van de CCP en streeft naar gemeenschappelijke welvaart voor het volk.
“Sinds haar oprichting heeft de Communistische Partij van China het volk verenigd en geleid in een vasthoudende strijd, golf na golf, en het arme en achtergebleven oude China omgevormd tot een nieuw China dat steeds welvarender en sterker wordt.”
Eeuw van Nationale Vernedering
De reden dat deze rol van de CCP zo benadrukt wordt, heeft te maken met het verleden. Elke Chinese leerling hoort op school over de ‘Eeuw van Nationale Vernedering’ (百年国耻 bainian guochi, ook wel vertaald als “Honderd jaar Nationale Vernedering”), die China heeft ondergaan, toen het land zwak was en aan de genade van westerse mogendheden was overgeleverd.
De Eeuw van Nationale Vernedering staat voor de periode vanaf 1840, toen de Eerste Opiumoorlog begon tot aan de stichting van de Volksrepubliek China in 1949. Rond 1840 was de laatste dynastie van het keizerrijk China, de Qing (1644-1912), ernstig verzwakt en in verval en had nauwelijks nog centrale controle over het rijk. Een opeenvolging van militaire nederlagen, verlies van soevereiniteit en binnenlandse onrust zou de periode tot 1949 kenmerken.
Wet op het Patriottisch Onderwijs
In 2024 is de Wet op het Patriottisch Onderwijs (中华人民共和国爱国主义教育法 zhonghua renmin gongheguo aiguo zhuyi jiaoyufa) in werking getreden, waarbij van Chinese leerlingen wordt verwacht dat zij o.a. kennis hebben over het Marxisme-Leninisme, het gedachtegoed van Mao Zedong, Deng Xiaoping en Xi Jinping, socialisme met Chinese kenmerken en de geschiedenis van de Communistische Partij van China. Daarin wordt ook aandacht besteed aan de Eeuw van Nationale Vernedering (zie Afbeelding 2).
Afbeelding 2. Vergeet de nationale vernedering niet.
Bron: Central Institute of Party History and Literature of CCP Central Committee
De CCP benadrukt in het collectieve geheugen van de Chinese bevolking hoe er een eind kwam aan de “Eeuw van Nationale Vernedering”, nadat de CCP in 1949 aan de macht kwam.
Hieronder volgt een beknopt historisch overzicht van de ‘Eeuw van nationale vernedering’ met oorlogen, waarin China het onderspit moest delven en territorium moest afstaan aan Europese landen:
-
Eerste Opiumoorlog (1839-1842): bij Verdrag van Nanjing moet China Hong Kong (exclusief Kowloon) afstaan aan de Britten en enorme herstelbetalingen doen.
-
Tweede Opiumoorlog (1856-1860): bij Verdrag van Aigun (1858) staat China aan Rusland gebied af ten oosten van de rivier Amoer. Bij de Conventie van Beijing (1860) staat China Kowloon af aan de Britten.
-
Verdrag van Beijing (1887): China staat Macau af aan Portugal.
-
Eerste Sino-Japanse Oorlog (1894-1895): bij Verdrag van Shimonoseki (1895) staat China Taiwan af aan Japan en Korea wordt een zelfstandige staat.
-
Tweede Sino-Japanse Oorlog (1937-1945): Japan verovert grote gebieden in het noorden, oosten en zuiden van China. Na de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki geeft Japan zich over. Bij Verdrag van Taipei (1952) staat Japan Taiwan (Formosa) af aan China.
Bovenstaande is geen uitputtende opsomming van alle zogenoemde Ongelijke Verdragen (不平等条约 bu pingdeng tiaoyue, zie Afbeelding 3), maar geeft een indruk van de periode die China als een enorme vernedering en een inbreuk op haar soevereiniteit heeft ervaren.
Afbeelding 3. Weg met de Ongelijke Verdragen! De nationalistische '4 mei Beweging' in 1919.
Bron: Phoenix New Media Ltd.
China’s huidige politiek
Het huidige politieke beleid van China kan gezien worden als een reactie op en verwerking van bovengenoemde historische ervaringen.
Er wordt sterk de nadruk gelegd op het concept nationale soevereiniteit (国家主权 guojia zhuquan), waarbij inmenging in nationale aangelegenheden door derden niet gewenst is. Wanneer er kritiek wordt geuit op de mensenrechtensituatie in Tibet en de behandeling van de Oeigoeren, is standaard het antwoord van Chinese zijde dat dit een ‘interne aangelegenheid’ (内部事务 neibu shiwu) betreft.
Ook wordt groot belang gehecht aan een sterk en zelfvoorzienend land, niet afhankelijk van andere landen. Het begrip zelfvoorzienend (自力更生 zili gengsheng) werd al door Mao Zedong gebruikt en Xi Jinping zet dit voort.
We zien dit wanneer gesproken wordt over China’s voedselzekerheid:
"De rijstkom van het Chinese volk moet altijd stevig in
eigen handen blijven." (vert.)
maar ook bij technologie en innovatie:
Secretaris-generaal Xi Jinping heeft herhaaldelijk de nadruk gelegd op "zelfredzaamheid". Hij wees erop dat "de basis van de strijd van de Chinese natie zelfredzaamheid is, en dat onafhankelijke innovatie de enige weg is naar de top van de wereldwijde wetenschap en technologie." (vert.)
In het kader van nationale trots is het terugkrijgen van de afgestane gebieden een belangrijk onderwerp. Macau en Hong Kong (inclusief Kowloon) zijn als Special Administrative Region teruggegaan naar China. Taiwan staat hoog op het verlanglijstje van Xi Jinping. Het enorme gebied dat aan Rusland is afgestaan in 1887 bij het Verdrag van Aigun staat echter niet ter discussie.
Een bericht uit 2019 over de teruggave van Hong Kong:
Op 1 juli 1997 verwelkomde het Chinese volk eindelijk het moment waar ze zo lang op hadden gewacht. De felle Vijfsterren Rode Vlag en de vlag van de Speciale Administratieve Regio Hongkong werden opgeheven op het majestueuze volkslied. Na een eeuw van wisselvalligheden keerde Hongkong eindelijk terug in de armen van het moederland, en het Chinese volk spoelde eindelijk de eeuwenoude vernedering van de bezetting van Hongkong weg. (Xinhuanet, vert.)
Ook de opbouw van leger en marine kan in dit licht worden gezien. Aangezien de Chinese vloot niet in staat was gebleken aanvallen van zee af te weren (zie Afbeelding 4), wordt de versterking van de kustdefensie als essentieel beschouwd.
In zijn boek Governance of China (part 2) schrijft Xi Jinping over het versterken en technologisch innoveren van het leger:
"We will never allow any person… to split any part of the Chinee territory away from the country at any time.. The miliary must resolutely safeguard … our sovereignty, security and interests.. (pg. 454).
“We must fully implement the strategy of strengthening the military with science and technology, the essence of which is innovation.” (pg. 455).
Afbeelding 4. Het Britse stoomschip Nemesis vernietigt enkele Chinese jonken tijdens de Eerste Opiumoorlog – Edward Duncan, 1843. Bron: Historiek.
Het bovenstaande toont aan dat de route die China volgt er één is van economische ontwikkeling en technologie om een sterk en zelfvoorzienend land te worden, waarbij inmenging door derden in haar interne aangelegenheden niet aan de orde is.
“Achterstand maakt kwetsbaar voor aanvallen, terwijl ontwikkeling de sleutel is tot het versterken van de eigen kracht.” (vert.)
Bron: CCP Ledenwebsite
